: CAHIT SITKI TARANCI (1910-1956)

Diyarbakirda dogdu. Mulkiye Mektebinde basladigi yuksek ogrenimini,
Pariste Siyasal Bilgiler Fakultesinde tamamlamak istediyse de,
Ikinci Dunya Savasinin patlak vermesi uzerine, yurda donmek zorunda
kaldi. Cevirmen olarak calisti. Agir bir hastaliga yakalandi. Tedavisi
icin gonderildigi Viyanada oldu. Ankarada topraga verildi.

Siir Kitaplari:
Omrumde Sukut (1933), Otuz Bes . Yas (1946), Dusten Guzel (1952), Sonrasi
(1957), Butun Siirleri (1983).

``Bastan beri bir tek manevi degeri vardir Cahit Sitkinin ya da birkac:
olum korkusu, ask ve dogruluk... Bunlara bir acilim kazandirmak
umuduyla Orhan Veli hareketine katilir; aradigini bulamadigi icin sonra
vazgecer... Butun yeteneklerine, butun saglam sezgilerine karsin, bir
yitik kusagin, bir araya gitmis kusagin sairidir. (Turgut Uyar, 1968)

Siirleri:

:GECE SARKISI

      Âlemde gündüz gönlüme iskencedir;
      Bence bayram ufukta gün bitincedir.

      Günün geçit vermez karli daglarini
      Sanki sihirbaz bir el eritincedir.

      Bütün gün bekledigim bahar ki gece,
      Gökte yildizlarin da ümidincedir.

      Yollar, yollarda nihayet içime denk,
      Sonsuzlasarak basi bos gidincedir.

      Ben ister güleyim, ister aglayayim,
      Sesimi yalniz kendim isitincedir.

      Âlemde gündüz gönlüme iskencedir;
      Bence bayram ufukta gün bitincedir.

      Cahit Sitki Taranci

:GENÇLIK BÖYLEDIR ISTE

      Içimi titreten bir sestir her gün.
      Saat her çalisinda tekrar eder:          
      "Ne yaptin tarlani, nerede hasadin?
      Elin bos mu gireceksin . geceye?
      Bir düsünsen yariyi buldu ömrün.
      Gençlik böyledir iste, gelir gider;
      Ve kirilir sonra kolun kanadin;
      Kosarsin pencereden pencereye."

      Ah o kadrini bilmedigim günler,
      Koklamadan attigim gül demeti,
      Suyunu sebil ettigim o çesme,
      Eserken yelken açmadigim rüzgâr
      Gel gör ki, sular batiya meyleder,
      Agaçta bülbülün sesi degisti,
      Gölgeler yerlesiyor pencereme;
      Çaginiz basliyor ey hâtiralar.

      Cahit Sitki Taranci

:HÂTIRALAR

      Bilmem ki hâtiralar,
      Ne istersiniz benden,
      Gelir gelmez sonbahar?

      Bu kanad çirpis neden?
      Cama vuracak ne var
      Ey eski hâtiralar

      Sanmayin güller açar,
      Bülbül degildir öten;
      Bu rüzgâr baska rüzgâr.

      Ne istersiniz benden,
      Bilmem ki hâtiralar,
      Gelir gelmez sonbahar?
      
      Cahit Sitki Taranci

:HER GÜNKÜ SARKIM

      Sehirde bir kasvet,
      Rüzgârda bu dâvet,
      Enginde hürriyet,
      Serde gençlik varken,
      Beyaz açilirken
      Bu mavi sularda
      Her gün binbir yelken,
      Âni bir kararda,
      Edip sehre veda,
      Niçin acep niçin
      Sen de bir geminin
      Yolcusu degilsin?
      Sehirde bu kasvet,
      Rüzgârda bu dâvet,
      Enginde hürriyet,
      Serde gençlik varken.

      Cahit Sitki Taranci

:ÖLÜM

      I

      Sözünde durmadi mavi gökler;
      Gün karariyor gitgide ölüm.
      Aksam yeli nedameti söyler;
      Nedamet yer etti bende ölüm.

      Ne yapsam, gün dogmuyor gönlümce;
      Sudur akar kendi bildigince,
      Hangi pencereye kossam gece;
      Gitmiyor bu can bu tende ölüm.
     
      Ne vefasiz geçmisten hayir var,
      Ne gelecekler imdada kosar,
      Çoktandir tekneyi aldi . sular;
      Çoktandir ümitler sende ölüm.

      Cahit Sitki Taranci

:ÖLÜM

      II

      Ek kurumaz menbai sükûtun,
      Isigi günesten zinde ölüm,
      Altinda su alçalan bulutun.
      Sendedir umdugum müjde ölüm.

      Aynada zifiri bir gecedir,
      Bütün zulüm bu suçsuz kalbedir,
      Sabir tesbihim kopmak üzredir.
      Ne gün kalkacak bu perde ölüm?

      Ne gün aslina dönecek bu ten?
      -Tas, toprak, çiçek, su veya maden-
      Ruha ebediyeti vadeden
      Efsanevi yalan nerde ölüm?

      Cahit Sitki Taranci

:SASIRDIM KALDIM

Sasirdim kaldim nasil atsam adim;
        Gün kasvet gece kasvet.
Bulutlar, sisler içinde bunaldim;
        Gök mavisine hasret.

Olmuyor seni düsünmemek Tanrim,
        Ummamak . senden medet.
Suyun dibine vardi ayaklarim;
        Suyun dibinde zulmet.

Kalmadi ümidin soluk ve ciliz
        Isiginda bereket.
Ve ölüm, kapimda kisner, sabirsiz
        Bir at oldu nihayet,

Cahit Sitki Taranci

:SUBAT GÜNÜ

      Kim ne bilsin neydi beni uyutan?
      Uyanmadigim o sabah uykudan.

      Henüz yasiyordum yeniden yeni
      Bir subat gününün güzelligini.

      Türkü kalmasin diye söylenmedik,
      Bendim o yagan kar, âsude senlik,
     
      Daglara, ovalara, sehirlere;
      Sevgilinin hülyalarina göre.

      Cahit Sitki Taranci

:ABBAS

Haydi Abbas, vakit tamam;
Aksam diyordun iste oldu aksam.
Kur bakalim cilingir soframizi;
Dinsin artik bu kalp agrisi.
Su agacin golgesinde olsun;
Tam kenarinda havuzun.
Aya . haber sal ciksin bu gece;
Gorunsun soyle gonlumce.
Bas kirbaci sihirli seccadeye,
Goster hukmettigini mesafeye
Ve zamana.
Katip tozu dumana,
Var git,
Boyle ferman etti Cahit,
Al getir ilk sevgiliyi Besiktastan;
Yasamak istiyorum gencligimi bastan.

      Cahit Sitki Taranci
      [ 1942 ]

:ASK ILE
 
Baktim ki gokyuzu bastan basa bulut
Unut diyor o guzel gunleri unut
Baktim ki deniz her dalgasiyla dusman
Kuslar av pesinde baliklar pusuda
Cok gerilerde kalmis ciktigim liman
Yok gorunurde siginacak bir ada
 
Baktim ki o musibet gun gelip catmis
Yolcusunda tayfasinda safak atmis
Ne yelken kar eder ne kurek ne istim
Dayandim ask ile yuruttum gemiyi
Ask ile koskoca daglari duz ettim
Avladim sonunda o civan kekligi
 
Cahit Sitki Taranci
                               (Varlik, 1.9.1950)

:BAYRAM YEMEGI
 
Korkarim felekte bir gun
Bir bayram yemeginde.
Anam, babam gibi kardeslerimde,
En guzel dalginliginda omrun.
Beni gurbette sanip
Keske gelseydi bu bayram
Diyecekler.
Ve birdenbire yurekler,
Ayni aciyla . yanip
Hepsinin gozleri yasaracak.
Oldugumu hatirlayarak.
 
Cahit Sitki Taranci

:BEN ASK ADAMIYIM

Dolastigim denizlerce dusunuyorum,
Binecegim son gemi degil midir
Hayir sahibi omuzlarda giden tabut.
Herkes gibi teselliye muhtac olsaydim eger,
Derdim ki: "Elbet bir aglayanim olur benim de;
Ramazan geceleri Yasin okuyanim,
Baharda kabrime menekse getirenim de."

Fakat butun bunlar da olur,
Yine tasa etmem,
Yine kirilmam kimseye.
Ben ask adamiyim,
Sevmeye geldim insanlari,
Gonlumle, elimle, kafamla sevmeye;
Hesapsiz, karsiliksiz,
Ayrilik gayrilik gozetmeden.
Gun gelip gidersem sayet,
Oyle severekten gidecegim ki,
Karanlik kiyilardan bile olsa,
Candan selamlarim,
Civarimdan gececek gemileri;
Gunesli gemileri;
Sarkili gemileri;
Iclerinde kendim varmisim gibi!

   CAHIT SITKI TARANCI

:BIR . OLUNUN AGZINDAN
 
Kabrime cicek getirenlere gulerim;
Gafil kisilermis su insanlar vesselam;
Bilmezler ki bu kabirle yoktur alakam;
Ben o ciceklerdeyim, ben o ciceklerim.
 
                     Cahit S. Taranci
                     (Otuz Bes Yas).

:BIZ NERDEYIZ SEVGILIM?

Gecesi benden, mehtabi senden
Bir bahcesi var ki askimizin,
Mevsimlerdir dolasiriz, bitmez.

Kim demis ki zamanla gul . solar?
Bulbul hic yorulur mu turuden?
Dilbersin iste, delikanliyim.

Ne hikmettir bu Yarab, ne guzel!
Herhalde yeryuzunde degiliz;
Sahiden biz nerdeyiz sevgilim?

      CAHIT SITKI TARANCI

:DESEM KI

Desem ki vakitlerden bir Nisan aksamidir,
Ruzgarlarin en ferahlaticisi senden esiyor,
Sende seyrediyorum denizlerin en mavisini,
Ormanlarin en kuytusunu sende gezmekteyim,
Senden kopardim ciceklerin en solmazini,
Topraklarin en bereketlisini sende surdum,
Senden tattim yemislerin cumlesini.

Desem ki sen benim icin,
Hava kadar lazim,
Ekmek kadar mubarek,
Su gibi aziz bir seysin;
Nimettensin, nimettensin!

Desem ki...
Inan bana sevgilim inan,
Evimde senliksin, bahcemde bahar;
Ve soframda en eski serap.
Ben sende yasiyorum,
Sen bende hukum surmektesin.
Birak ben soyleyeyim . guzelligini,
Ruzgarlarla, nehirlerle, kuslarla beraber.
Gunlerden sonra bir gun,
Sayet sesimi farkedemezsen,
Ruzgarlarin, nehirlerin, kuslarin sesinden,
Bil ki olmusum.
Fakat yine uzulme, musterih ol;
Kabirde boceklere ezberletirim guzelligini,
Ve neden sonra
Tekrar duydugun gun sesimi gokkubbede,
Hatirla ki mahser gunudur
Ortaliga dusmusum seni ariyorum.

    CAHIT SITKI TARANCI

:DENIZ

Bu aksam vakti deniz,
O bütün hasretimiz,
Sanki gelmis de dile,
Nedametin sesiyle,
Çarparak kayalara,
Yetmez mi, diyor deniz,
Karada çektiginiz?

Cahit Sitki Taranci
(Otuz Bes Yas, 1964)

:GUN EKSILMESIN PENCEREMDEN

Ne dogan gune hukmum gecer,
Ne halden anlayan bulunur;
Ah aklimdan olumum gecer;
Sonra bu kus, bu bahce, bu nur.

Ve gonul Tanrisina der ki:
- Pervam yok verdigin elemden;
Her mihnet kabulum, yater ki
Gun eksilmesin penceremden!

     CAHIT SITKI TARANCI

:GUN OLUR KI

Gun olur ki ne gokyuzu para eder,
Ne deniz kenari, ne baglar bahceler.
Gun olur ki ne kiz ne raki ne siir,
Hicbir sey insani sarmaz, kandiramaz;
Her cesmeden bos doner, elindeki tas.
Gun olur ki cildirmak isten degildir.

    CAHIT SITKI TARANCI

:GÜNDÜZ

Ey sâkin sulari karistiran el,
Baliklara huzur vermiyen dalgiç,
Ey zenginle fakir, çirkinle güzel
Arasinda keskin parlayan kiliç.

Gündüz, ey sizlayan kalb, agriyan dis,
Ey yasamaktaki tükenmez tasa,
Git sor niçin sana düsman kesilmis,
Geceden geceye uçan yarasa.

Cahit Sitki Taranci
(Otuz Bes Yas, 1964)

:ILK ASK

Felek ne kadar kahretse kalbimize,
Zaman zaman hatirladigimiz olur,
Hangi dilber ilk aski tattirdi bize;
Bir bahtiyarla yasadigimiz olur.

Ah o yaz gecesi, o mehtap, o havuz!
Balkonundan gul atan comert sevgili!
Askinla deli divane oldugumuz,
Sarmasiga tirmandigimizdan belli.

Belki bugun bu yasta tekrar olunmaz,
Ilk ask gecesinin masum yeminleri,
Fakat nerde ilk opusun verdigi haz?
Saadet bilmiyorum o hazdan gayri.

    CAHIT SITKI TARANCI

:KARASEVDA

Bir kere sevdaya tutulmaya gor;
Ateslere yandiginin resmidir.
Asik dedigin, Mecnun misali kor;
Ne bilsin alemde ne mevsimidir.

Dunya bir yana, o hayal bir yana;
Bir mesaledir pervaneyim ona.
Altinda bir omur done dolana
Agladigim yer penceresi midir?

Bir koseye mahzun cekilen icin,
Yemekten icmekten kesilen icin,
Sensiz uykuyu haram bilen icin,
Ayrilik olumun diger ismidir.

   CAHIT SITKI TARANCI

:KORKTUGUM SEY

Gün çekildi pencerelerden;
Aynalar bastan basa tenha.
Ses gelmez oldu bahçelerden;
Gök kubbesi döndü siyaha.

Sular kesildi çesmelerden;
Nerden dolacak bu tas nerden,
Nergislerin açtigi yerden
Ey kus uçurtmiyan ejderha?

Ne yardan . geçilir, ne serden;
Korkuyoruum bu gecelerden.
Bel bagladigim tepelerden
Gün dogmiyabilir bir daha.

Cahit Sitki Taranci
(Otuz Bes Yas, 1964)

:KULAK VER KI...

Kulak ver ki havasinda bahçemizin,
Gök maviliginden, dal yesilliginden
Bir türkü söylenmede kendiliginden;
Nasil dinlersen öyle, sen veya hazin.

Kulak ver, dolasan ruhumuzu tel tel;
Dallardaki tomurcuklari ürperten
Bir türkü söylenmede kendiliginden;
Dinlenmedikçe ömrün artar, öyle güzel!

Cahit Sitki Taranci
(Otuz Bes Yas, 1964)

:MADEMKI VAKIT AKSAM

Mademki vakit aksam,
Madem ne evim barkim,
Ne de bir tek âsinam,
Açilsin gizli sofram,
Gelsin kadehte rakim,
Dostum, nesem ve sarkim!
Mademki vakit aksam!

Cahit Sitki Taranci
(Otuz Bes Yas, 1964)

:MEMLEKET ISTERIM

Memleket isterim
Gok mavi, dal yesil, tarla sari olsun;
Kuslarin ciceklerin diyari olsun.

Memleket isterim
Ne basta dert ne gonulde hasret olsun;
Kardes kavgasina bir nihayet olsun.

Memleket isterim
Ne zengin fakir ne sen ben farki olsun;
Kis gunu herkesin evi barki olsun.

Memleket isterim
Yasamak, sevmek gibi gonulden olsun;
Olursa bir sikayet olumden olsun.

            Cahit Sitki Taranci

:MEZARLIK

Ve sehrin senligine karsilik
Susar servileriyle mezarlik.
Susar ve hatirlar: - Bu kirik
Aynadaki hazin perisanlik

Sizindir, siz gafil, siz bihaber
Insanlar bilseydiniz ne bekler
Bir gün açmak için bu çiçekler;
Ölülerin sükûnu çiçekler

Cahit Sitki Taranci
(Otuz Bes Yas, 1964)

:OLUMDEN SONRA

Olduk, olumden bir seyler umarak.
Bir buyuk boslukta bozuldu buyu
Nasil hatirlamasin o turkuyu,
Gok parcasi, dal demeti, kus tuyu,
Alistigimiz bir seydi yasamak.

Simdi o dunyadan hicbir haber yok;
Yok bizi arayan, soran kimsemiz.
Oylesine karanlik ki gecemiz,
Ha olmus ha olmamis penceremiz;
Akarsuda aksimizden eser yok.

     CAHIT SITKI TARANCI

:OTUZ BES YAS

Yas otuz bes! Yolun yarisi eder.
Dante gibi ortasindayiz omrun.
Delikanli cagimizdaki cevher,
Yalvarmak, yakarmak nafile bugun,
Gozunun yasina bakmadan gider.
Sakaklarima kar mi yagdi ne?
Benim mi Allahim bu cizgili yuz?
Ya gozler altindaki mor halkalar?
Neden boyle dusman gorunuyorsunuz;
Yillar yili dost bildigim aynalar?
Zamanla nasil degisiyor insan!
Hangi resmime baksam ben degilim:
Nerde o gunler, o sevk, o heyecan?
Bu guler yuzlu adam ben degilim
Yalandir kaygisiz oldugum yalan.
Hayal meyal seylerden ilk askimiz;
Hatirasi bile yabanci gelir.
Hayata beraber basladigimiz
Dostlarla da yollar ayrildi bir bir;
Gittikce artiyor yalnizligimiz
Gokyuzunun baska rengi de varmis!
Gec farkettim tasin sert oldugunu.
Su insani bogar, ates yakarmis!
Her dogan gunun bir dert oldugunu,
Insan bu yasa gelince anlarmis.
Ayva sari nar kirmizi sonbahar!
Her yil biraz daha benimsedigim.
Ne donup duruyor havada kuslar?
Nerden cikti bu cenaze? Olen kim?
Bu kacinci bahce gordum tarumar.
Neylesin olum herkezin basinda.
Uyudun uyanamadin olacak
Kim bilir nerde, nasil, kac yasinda?
Bir namazlik saltanatin olacak.
Taht misali o musalla tasinda.

    CAHIT SITKI TARANCI

:PERISAN SOFRA

Öldü; ne rüzgârlar girdi içeri,
Ne bir kus havalandi pencereden.
Öldü; kimse görmedi melekleri;
Sorma nasil habersiz gitti giden.

Bir uzun sefere çikti, diyorlar;
Gemiyi gören var mi? hani deniz?
Sen gittin, soframiz oldu târumar;
Dogan günü yadirgiyor hâlimiz.

Cahit Sitki Taranci
(Otuz Bes Yas, 1964)

:SANATKÂRIN ÖLÜMÜ

Gitti gelmez bahar yeli;
Sarkilar yarida kaldi.
Bütün bahçeler kilitli;
Anahtar Tanrida kaldi.

Geldi çatti en son ölmek.
Ne bir yemis, ne bir çiçek;
Yaniyor güneste petek;
Bütün bal arida kaldi.

Cahit Sitki Taranci
(Otuz Bes Yas, 1964)

:SAYIKLIYAN AGAÇ

Güzü duymiyagörsün agaç,
Artik her günü bir iskence;
Bir hayale dalar her gece,
Basinda gök ürperen bir taç.

Göz kirparken ona yildizlar,
Baharinda sanip kendini
Çagirir eski bülbüllerini
Agaç piril piril sayiklar.

Cahit Sitki Taranci
(Otuz Bes Yas, 1964)

:SERENAD

Kimdir bana gülümsiyen yesillik balkonundan?
Demek gecelerden sonra nihayet gün doguyor.
Bir gülüsündür gençligimi döndürdü yolundan;
Yanan su alnim elinin gölgesiyle soguyor.

Güzelsin ya, ne olursan ol, girdin hikâyeme;
Çok degil evi barki terkedip sana uydugum,
Ancak sen tâzelikte gül yarasir pencereme;
Uykusuz gecelerimde kokusunu duydugum.

Egil bak suya, ordadir güzelligin, gençligim.
Sen gel beni dinle, günlerimiz heba olmasin.
Yorgun basimi gögsünde emniyette bileyim;
Artik taslarimiz ayri çesmelerden dolmasin.

Cahit Sitki Taranci
(Otuz Bes Yas, 1964)

:YALNIZLIGA DAIR

Can yoldasin olmazsa olmasin
Yalnizim diye hayiflanmayasin,
Egilmis ustune gokyuzu masmavi
Bir anne sefkatine musavi.
Uc adim otede deniz
Dosttur, ne ofkesi ne durgunlugu sebepsiz.
Bir derdin varsa acabilirsin agaclara
Agac yaprak verir, sir vermez ruzgara
Ve kis yaz,
Dalda kus eksik olmaz
Dag basinda duman
Yalnizlik nedir goreceksin
                        oldugun zaman.

                  Cahit S. Taranci

:YALNIZLIK MACERASI

Oyle yalniz kaldim ki hayatimda
Kimi gun oldum kimi gun ilah oldum
Cok zaman annemin dizlerine hasret
Koydum basimi kendi dizlerime
Doya doya agladim

Paylasirsa dost paylasirmis
Insanin derdini sevincini
Dost umidiyle ortaliga dusmeye gor
Hangi kapiyi calsan kimseler yok
Hangi . omuza dokunsam yabanci cikar

Asik mi olmadim taparcasina
Bir Mecnun gecti o collerden bir de ben
Diz mi cektirmedim alemde Kerem gibi
Ferhat gibi gurz mu sallamadim daglara
Ne Leyla yar oldu bana ne Asli ne Sirin

O gun bugun sirtimi kendim sivazliyorum
Sabahlari sokaga cikmadan evvel
Cesaret sairim cesaret
Kendi saclarimi oksuyorum geceleri
Sevgilimin saclari niyetine.

   CAHIT SITKI TARANCI